Dušan Džamonja
Metalna skulptura 3, 1959.
metal, drvo
174,8 × 36 × 39 cm
MG-2445

Dušan Džamonja (1928. – 2009.) diplomirao je 1951. na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu. Iako su mu rani radovi figurativni, ubrzo počinje eksperimentirati s apstraktnim oblicima, nekonvencionalnim materijalima i tehnikama, osobito sa zavarenim metalnim konstrukcijama te karakterističnim spojevima drvene jezgre djelomično obložene metalnim oklopom izvedenim stotinama čeličnih čavala. Do kraja pedesetih afirmirao se kao jedna od vodećih figura apstraktne skulpture u Jugoslaviji, istražujući odnose unutrašnjosti, površine, praznine i monumentalnosti.

Do kraja pedesetih Džamonja je u potpunosti prihvatio apstrakciju. Metalna skulptura 3 primjer je njegova karakterističnog međuodnosa drva i metala, u kojem drveni stup služi kao strukturna jezgra, aktivirana dinamičnom površinom sastavljenom od stotina čavala. Taj radikalan odmak od figurativne monumentalnosti odgovara poslijeratnoj kulturnoj preorijentaciji Jugoslavije nakon 1948., kada je apstrakcija počela označavati umjetničku autonomiju i međunarodnu usmjerenost. Djelo utjelovljuje širi pomak u kiparstvu od komemorativnog prikaza prema materijalnom eksperimentu i prostornom istraživanju.

Tekst: Marta Radman, kustosica Nacionalnog muzeja moderne umjetnosti © Nacionalni muzej moderne umjetnosti, Zagreb
Foto: Goran Vranić © Nacionalni muzej moderne umjetnosti, Zagreb